DENETİM STANDARTLARI VE KULLANILAN YÖNTEMLER

DENETİM STANDARTLARI VE KULLANILAN YÖNTEMLER

A- DENETİM STANDARTLARI

1- Genel Olarak Denetim Standartları

Denetim standartları, denetimin uyması gereken modeller ya da ölçü araçlarıdır. Standartlar, denetim çalışmalarının belli bir kalitede ve düzende yürütülmesini öngören ilkelerdir. Öyle ki, bir denetim çalışmasının kabul edilebilirliği, bu standartlara uygunluk derecesiyle ölçülür.

Denetim standartları, denetim yöntemlerinden çok farklıdır. Denetim yöntemleri, denetim süresince uygulanan işlemlerdir. Denetim yöntemleri standartlara oranla zamana karşı daha az dayanık-lıdır ve bütün denetim sistemlerini kapsamaz. Kısaca söylemek gerekirse denetim yöntemleri ilkeleri değil, metodolojiyi içine alır.

“Denetim standardı, amaçların niteliği ve denetim sonuçlarının rapor haline getirilmesi ile ilgili belli ölçütleri ifade eder”. Denetim standartları; denetimde, her denetçinin uyması gereken temel kuralları ve uygulamaları açıklar. Denetçiye mesleki sorumluluğunun yerine getirilmesinde yardımcı olan, ana denetim faaliyetlerinde ışık tutan genel ilkelerdir”.

Denetim standartlarının denetim süreci içinde, tutarlılık ve tek düzenlik adına belirlenmesi gerekir. Belli standartların olması denetçilerin yaptıkları çalışmalar konusunda denetim sonuçlarını içeren raporları kullananlara güven verir. Denetim standartlarının, denetim sürecinden ayırdedilmesine gereksinim vardır. Denetim standartları geliştirilmekte olan denetim sürecinin esas aldığı genel prensiplerdir.

2- Denetim Standartlarının Gelişimi

Denetim standartları, denetim mesleğinin gelişmiş olduğu ülkelerde önce meslek kuruluşlarınca konulmuş ve geliştirilmiş ve daha sonra tek tek yüksek denetim kuruluşları da kendi alanları ile ilgili standartlar kabul etmişlerdir. Yüksek Denetim Kurumları Uluslararası Kuruluşu INTOSAI’de üyelerinin yararlanması için denetim standartları yayımlanmıştır.

Burada bazı ülkelerden örnekler sunulmasında yarar görülmektedir.

“;ı M A.Khaii. a.g.e… s..;.-j.ı’A Beginner’s Introduction to Auditing).

“4 !7aU Akdoğan. “Muhasebe denetiminde Denetim Standartları” Standart, Özel Sayı 17, Yıl 28, Ankara Î9S9, ,.71.

Eicz.Gü1 Aîptürk, “İNTOSAI Denetim Standartları”(Çeviri), Sayıştay Dergisi, Sayı 1, ve 2.Ankara, 1990.

a- Amerika Birleşik Devletleri

Amerika Birleşik Devletlerinde Yeminli Serbest Muhasebeciler Enstitüsü “Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları”nı belirlemiştir.

A.B.D.’de yayınlanan denetim standartları, Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları olarak;

• Genel standartlar

• Çalışma alanı standartları

• Raporlama standartlar

olmak üzere üç ana grupta toplanmış on standart yayımlanmıştır. (Bkz.Çizelge 3)

Yine Amerika Birleşik Devletlerinde Genel Muhasebe Ofisinin yani Sayıştaym çıkardığı “Devlet Denetim Standartları” bulunmaktadır ki, bu standartların yer aldığı kitap “sarı kitap” olarak ün kazanmıştır.

b- Kanada

Kanada’da Yeminli Muhasebeciler Enstitüsünün yayımladığı “Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları” bulunmaktadır.

c- İngiltere Birleşik Krallık ve İrlanda’da faaliyet gösteren altı meslek muhasebe mesleği kuruluşlarının ortaklaşa oluşturduğu “Denetim Uygulama Komitesinin” (Auditing Practices Comittee, APC) düzenlediği denetim standartları vardır. Keza, İngiltere Sayıştayının (Ulusal Denetim Ofisi, NAO) kendi çalışmaları için hazırladığı denetim standartları bulunmaktadır.

36 AICPA Codification of Statements on Auditing Standards; Numbers, To 15, Au Section 150; American Institute of Certified PublicAccountants (AICPA), Newyork 1977, s.9.

37 Bkz.Linda Y.Blessing, “New Opportunities; ACPA’S Primer On Performance Auditing” Journal of Accountancy, Mayıs 1991, s.58-68.

38 AICPA Codification of Statements on Auditing Standards; Au Section 210,220,230,310,315,320,410,420,430,500.

39 Bkz.National Audit Office-Auditing Standards ve “Auditing Standards and Guidelines Auditing and Reporting 1985-1986 The Institute of Chartered Accountants in England and Wales, London 1985, s.3.

d- Diğer Ülkeler

Diğer yandan, dünyadaki uygulamalardaki birlikteliği sağlamak üzere 1973 yılında “Uluslararası Muhasebe Standartları Komitesi” (IASC) ve 1977’de oluşturulan “Uluslararası Muhasebe Uzmanları Federasyonu “IFAC’m bünyesinde yer alan “Uluslararası Denetim Uygulama komitesi “IAPC Uluslararası denetim tebliğlerini (International Auditing Quidelence) 1979 yılından beri yayımlanmaktadır. Denetim standartları tebliğ ve açıklayıcı ilkeleri yayımlayan diğer bir kuruluş ise, 1951’de kurulan Avrupa Ekonomik ve Maliye Uzmanları Birliği (The Union Europenne des Experts Comptables Economiques of Financiers, UEC” olmuştur.

Bir önceki yazımız olan Denetimin Temel Esasları başlıklı makalemizde Denetim Amacı, Denetim Kanıtları ve Denetim Kriterleri hakkında bilgiler verilmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir