KAYIT DIŞI EKONOMİYLE MÜCADELE STRATEJİSİ

KAYIT DIŞI EKONOMİYLE MÜCADELE STRATEJİSİ EYLEM PLANI (2011-2013)

ANKARA 2011

GİRİŞ

Kayıt dışı ekonomi, Devletten gizlenen, kayda geçirilmeyen ya da geçirilemeyen ve bu sebeple de denetlenemeyen faaliyetler olarak tanımlanabilir. Buna göre, bazı kayıt dışı ekonomik faaliyetler yasadışı faaliyetler olduğu halde, bazıları ise yasaklanmamış bir faaliyetin bilinçli olarak kayıtlara geçirilmemesi, dolayısıyla vergilendirilmemesi şeklinde meydana gelmektedir.

Bu çerçevede, yasaklanmamış faaliyetlerden olup, bilinçli olarak kayıt dışına çıkarılan işlemler ve bu işlemler dolayısıyla meydana gelen vergi kayıp ve kaçağı önemli bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır.

Ekonomik faaliyetlerin kayıt altına alınarak vergi toplanması ve bu ekonomik büyüklüğün vergi, istihdam ve millî gelir boyutlarıyla da kavranmasına yönelik olarak hazırlanan “Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi Eylem Planı (2008-2010)” 05/02/2009 tarihli ve 27132 sayılı Resmî Gazetede 2009/3 sayılı Başbakanlık Genelgesi olarak yayımlanmış ve Eylem Planında yer alan eylemlere ilişkin gerçekleşmeler Gelir İdaresi Başkanlığınca takip edilmiştir.

Diğer taraftan, 2011 Yılı Programının 31 No.lu Tedbirinde, söz konusu Eylem Planının 2011-2013 yıllarını kapsayacak şekilde güncelleneceği hususuna yer verilmiş, bu çerçevede, 2008-2010 dönemi Eylem Planında yer alan eylemlere ilişkin gerçekleşmeler ile kurum ve kuruluşlardan gelen eylem önerileri değerlendirilmek suretiyle “Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi Eylem Planı (2011-2013) Taslağı” hazırlanmış ve Ekonomi Koordinasyon Kurulunda görüşülerek nihaî halini almıştır.

I- KAPSAM

Kayıt dışı ekonominin suç ekonomisi dışında kalan boyutunda gelirin yasalara aykırı bir şekilde kayıt dışına çıkarılması söz konusu iken, suç ekonomisinde üretim tamamen yasalara aykırı olarak gerçekleşmekte ve bu faaliyet sonucunda elde edilen gelir de gizlenmektedir.

Bu çerçevede, suç sektörü ile kayıt dışı ekonominin suç sektörü dışında kalan diğer alt sektörleri farklılaşmakta ve dolayısıyla yürütülen mücadelenin amaçları da değişmektedir. Kayıt dışı ekonominin suç ekonomisi dışında kalan boyutu ile mücadelede amaç, Devletin ekonomik faaliyetleri kayıt ve beyan altına alarak vergi toplaması, bu ekonomik büyüklüğü vergi, istihdam ve millî gelir boyutlarıyla kavramak iken; suç ekonomisi-kara para ile mücadelede amaçlanan ise bu sektörü ve elde edilen geliri ortadan kaldırmaktır.

Ancak, Devletlerin yasadışı faaliyetlerden gelir (vergi) elde etmek gibi bir yaklaşımı ve amacı olacağı düşünülemeyeceğinden, bu sektörün kayıt altına alınmasından bahsedilmesine de imkân bulunmamaktadır.

Nitekim, 2008-2010 dönemi “Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi Eylem Planı”nda, suç ekonomisi-kara para ile mücadele kapsamında değerlendirilecek eylemler yer almamış, 2011-2013 dönemi Eylem Planında da bu doğrultuda hazırlanan 47 eylem, aşağıda sıralanan 5 amaç çerçevesinde belirlenmiştir.

■ Gönüllü Uyumun Artırılması

■ Denetim Kapasitesinin Güçlendirilmesi

■ Yaptırımların Caydırıcılığının Artırılması

■ Veri Tabanı Paylaşımı

■ Toplumsal Farkındalığın Artırılması

Eylem Planı, 2008-2010 dönemi Eylem Planında yer alan eylemlere ilişkin gerçekleşme sonuçları, kurumlardan gelen eylem önerilerinin değerlendirilmesi ve Ekonomi Koordinasyon Kurulunun önerileri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Diğer taraftan, kayıt dışı ekonomiyle mücadele aynı zamanda kayıt dışı istihdamla mücadeleyi de kapsamaktadır. Bununla birlikte, hazırlanmakta olan Ulusal İstihdam Strateji Belgesinde kayıt dışı istihdamla mücadele konusunda kapsayıcı hedefler yer aldığından, Eylem Planında bu türden eylemler tekrar edilmemiş, ancak, gelir-istihdam boyutunda kurumlar arası işbirliği gerektiren eylemlere yer verilmiştir.

II- SORUMLU VE KOORDİNATÖR KURULUŞLAR

1- Sorumlu Kuruluşlar: Gerçekleştirilecek eylem ile doğrudan veya dolaylı ilişkisi bulunan ve koordinatör kuruluşun işbirliği yaparak somut destek talep edeceği kuruluşlardır.

2- Koordinatör Kuruluş: Öngörülen eylemi gerçekleştirerek süresinde sonuçlandırmaktan ve gelişmeleri Gelir İdaresi Başkanlığına doğrudan raporlamaktan sorumlu kuruluştur.

Her bir eylem için belirlenen koordinatör kuruluş, eylemleri izleyerek Gelir İdaresi Başkanlığına üçer aylık dönemler itibariyle raporlayacaktır. Raporlamada kayitliekonomi@gelirler. gov.tr e-posta adresi kullanılacaktır.

Eylem Planı, Gelir İdaresi Başkanlığının sorumluluğunda aşağıda yer alan kurum/kuruluşlarla koordineli bir şekilde yürütülecektir.

■ Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

■ Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

■ Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

■ Ekonomi Bakanlığı

■ Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı

■ Gümrük ve Ticaret Bakanlığı

■ Maliye Bakanlığı

■ Sağlık Bakanlığı

■ Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu

■ Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu

■ Sermaye Piyasası Kurulu

■ Sosyal Güvenlik Kurumu

■ Şeker Kurumu

■ Türkiye Noterler Birliği

III- İZLEME VE DEĞERLENDİRME

Kayıt dışı ekonomiyle mücadelede başarı kazanılması, şüphesiz etkin bir izleme ve değerlendirme ile mümkün bulunmaktadır.

Eylem Planı uygulama sürecinin izlenmesi Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yerine getirilecek, her bir eylem için belirlenen koordinatör kuruluş eylem gerçekleşmelerini Gelir İdaresi Başkanlığına üçer aylık dönemler itibariyle raporlayacak ve Eylem Planı aşağıda yer alan kurullarca izlenecek ve değerlendirilecektir.

1- Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Yüksek Kurulu: Başbakanın başkanlığında Eylem Planında bakanlığına görev verilen bakanlardan oluşan Kurul, Eylem Planı gerçekleşmelerini yılda en az bir defa değerlendirecek, gerektiğinde Planda değişiklik yapacak ve bu konuda üst düzey kararlar alabilecektir. Kurul toplantılarına gerekli görüldüğünde, diğer bakanlık, kamu kurum ve kuruluşları ile üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, meslek birlikleri ve özel sektör temsilcileri de davet edilebileceklerdir.

2- izleme ve Yönlendirme Kurulu: Ekonomi Koordinasyon Kurulu üyesi bakanlar ve ilgili bakanlardan oluşan Kurulun en az altı ayda bir yapılacak toplantılarına gerek görülmesi halinde diğer bakanlık, kamu kurum ve kuruluşları ile üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, meslek birlikleri ve özel sektör temsilcileri de davet edilebileceklerdir.

3- Yürütme Kurulu: Gelir İdaresi Başkanı başkanlığında ilgili kurum yöneticilerinin üç ayda bir yapacakları toplantılara, gerektiğinde üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, meslek birlikleri ve özel sektör temsilcileri de davet edilebileceklerdir.

IV- SONUÇ

2008-2010 dönemi Eylem Planı ile kayıt dışı ekonominin sebepleri belirlenmiş, kayıt dışılığın önlenmesi amacıyla kamu sektörünün önemli kurum ve kuruluşlarıyla işbirliği yapılmış ve Eylem Planına sonradan katılan Şeker Kurumunun eylemleri ile birlikte toplam 109 eyleme ait gerçekleşmeler Gelir İdaresi Başkanlığınca izlenmiştir.

Kayıt dışılıkla mücadelenin başarıya ulaşması, bir Devlet politikası olarak bu mücadelenin kararlı ve sürekli bir biçimde takip edilmesiyle mümkün olduğundan, 2008-2010

dönemi Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi Eylem Planı güncellenerek, 2011-2013 yıllarını kapsayan yeni Eylem Planı hazırlanmıştır.

2011-2013 dönemi Eylem Planı, Gelir İdaresi Başkanlığınca takip edilecek ve izleme ve değerlendirme kurullarında periyodik olarak gözden geçirilecektir.

KISALTMALAR

BDDK Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu
BTK Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu
ÇSGB Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
EPDK Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
GİB Gelir İdaresi Başkanlığı
İŞKUR Türkiye İş Kurumu
KOSGEB Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı
SGK Sosyal Güvenlik Kurumu
SPK Sermaye Piyasası Kurulu
TCMB Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
TOBB Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
TÜİK Türkiye İstatistik Kurumu

Bir önceki yazımız olan Turmob Bağımsız Denetim Eğitimi Prof. Dr. Nejat Bozkurt Son Bölüm başlıklı makalemizde Bağımsız denetim Eğitim Videosu izle, Bağımsız Denetim video izle ve Prof DR Nejat Bozkurt hakkında bilgiler verilmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir