Tag Archive for Hasılat Taslağı

TMS18 Nihai Hasılat Taslağı

TMS18 Nihai Hasılat Taslağı

Hasılat, bir isletmenin performansını ve potansiyelini değerlendirmede finansal

tablo kullanıcıları icin onemli bir gostergedir. Ancak, hasılatın muhasebelestirilmesi

hukumleri, Amerikan genel kabul gormus muhasebe ilkeleri (US GAAP) ile Uluslararası

Finansal Raporlama Standartları (IFRS) arasında farklılıklar gostermekte ve her iki

tarafın hukumlerinin gelistirilmesine ihtiyac duyulmaktadır. US GAAP, hasılatın

muhasebelestirilmesine iliskin genis kavramlardan ve belirli sektorler veya islemler icin,

ekonomik bakımdan benzer islemlerin farklı sekilde muhasebelestirilmesine yol

acabilecek cok sayıda hukumden olusmaktadır. IFRS’ler, hasıatı

muhasebelestirilmesine iliskin daha az rehberlik sağamaktadı, ancak hasıatla ilgili iki

temel standardı, UMS 18

 Hasılat ve UMS 11 insaat Sözleşmeleri, anlasılması ve basit

islemler dısındaki islemlere uygulanması zor olabilmektedir.

Bu doğrultuda Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB) ve Amerikan

Finansal Muhasebe Standartları Kurulu (FASB) ortak bir proje baslatarak

 Musterilerle Yapılan Sozlesmelerden Doğan Hasılat

nihai taslağını Haziran 2010’da yayılamılardı.

Kurullar, yayılanan taslak metinde, hasıatı muhasebelestirilmesine iliskin mevcut

 Uzman calısma kağıtlarında ileri surulen gorusler Turkiye Muhasebe Standartları Kurulu’nun

resmi gorusu değldir.

standartlardaki ve uygulamalardaki tutarsızlıkları ve belirsizlikleri ortadan kaldırmayı;

hasılatın muhasebelestirilmesine yonelik daha sağlam bir cerceve olusturmayı; isletmeler,

sektorler, ulkeler ve sermaye piyasaları arasında karsılastırılabilirliği artırmayı ve

isletmelerin goz onunde bulundurması gereken hukumlerin sayısını azaltarak finansal

tabloların hazırlanmasını kolaylastırmayı amaclamaktadır.

Yayımlanan taslak metin, mevcut TMS 18 Hasılat standardından belli noktalarda

ayrılmaktadır. Bunlardan ilki, “edim yukumluluğ” kavramıı. TMS 18’de hasıatı

muhasebelestirilmesi konusu mal satıı hizmet sunumu ve faiz, isim hakları temettuler

olmak uzere uc baslı altıda incelenirken, taslak metinde “musteri ile yapıan

sozlesmedeki bir mal veya hizmetin transferine iliskin, yaptııa bağanmı bir taahhut”

olarak tanılanan “edim yukumluluğ” kavramıile genel bir acıan ele alımıtı.

Farklıasan noktalardan bir diğri, hasıatı muhasebelestirilme kosuludur.

Mevcut standartta hasıatı muhasebelestirilme kosulu “malları sahipliğ ile ilgili onemli

risk ve getirilerin alııa devredilmesi” olarak ifade edilmisken, taslak metinde “kontrol”

kavramıdan bahsedilmekte ve hasıatı, kontrolun musteriye gectiğ anda

muhasebelestirilmesi hukmune yer verilmektedir. Kontrol kavramı“bir mal veya

hizmetin kullanıııyonetme veya soz konusu mal veya hizmetten fayda elde etme

imkanı” olarak tanılanmaktadı. Musterinin bir mal veya hizmetin kontrolunu ele

gecirdiğne dair gostergeler ise asağıaki sekilde sayımıtı;

(a) musterinin kosulsuz odeme yukumluluğnun bulunması

(b) musterinin yasal mulkiyete sahip olması

(c) musterinin zilyetliğ sahip olması

(d) mal veya hizmetin tasarııı ya da islevinin musteriye ozel olması

Yine TMS 18

 

Hasılat standardında hizmet sunumlarına iliskin ve TMS 11 inşaat

Sozlesmeleri’ne iliskin olarak kullanıan “tamamlanma duzeyi” kavramıyerine “surekli

bicimde transfer edilen edim yukumluluklerinin, kontrolun musteriye gectiğ duzeyde

muhasebelestirilmesi” kavramıdan bahsedilmektedir. Mevcut hasıat standardıa gore;

hizmet sunumuna iliskin bir islemin sonucunun guvenilir bicimde tahmin edilebildiğ

durumlarda, islemle ilgili hasıat, islemin raporlama donemi sonu itibariyle tamamlanma

duzeyi dikkate alıarak finansal tablolara yansııı. Taslak metinde ise isletmenin

varlığı uretilmesi, imal edilmesi veya insa edilmesi asamalarıda musterinin kontrolu ele

gecirip gecirmediğni değrlendirmesi gerektiğne yer verilmistir. Bu sekilde musteri,

tamamlanmı varlıtan ziyade yarımamulun kullanıııyonetme veya yarımamulden

fayda elde etme imkanıa sahipse, isletme hasıatısurekli bir bicimde muhasebelestirir.

Boyle bir durumda kullanıacak uygun hasıatımuhasebelestirme yontemleri arasıda

cıtıyontemleri, girdi yontemleri ve zamanı gecmesini baz alan yontemler sayımıtı.

Burada fark yaratan nokta, musterinin varlığı kontrolunu, uretilirken, imal edilirken

veya insa edilirken ele gecirmemesi durumunda, isletmenin ancak ve ancak, sozlesme

kapsamıdaki mal veya hizmet tamamlanı musteriye teslim edildiğnde hasıatımuhasebelestirebilmesidir.

Ayrıa mevcut hasıat standardıda musteriden alıan veya alımasıbeklenen

bedelin “gerceğ uygun değri” hasıat olarak muhasebelestirilirken, taslak metne gore

edim yukumluluğnun yerine getirilmesi sonucunda musteriden alıan veya alımasıbeklenen bedel “islem fiyatı”dı ve hasıat bu fiyat uzerinden muhasebelestirilecektir.

Bedelin değsken olduğ sozlesmelerde isletme yalnıca islem fiyatıımakul bir sekilde

tahmin edebiliyorsa hasıat muhasebelestirecektir. Asağıaki kriterlerin her ikisi de

karsıandığıda isletme islem fiyatıımakul bir sekilde tahmin edebilecektir;

(a) isletmenin benzer turdeki sozlesmelerde tecrube sahibi olmasıve

(b) kosullarda onemli değsiklikler beklenmediğ icin isletmenin tecrubesinin

sozlesme ile iliskili olması

Burada mevcut standarttan farklıolarak dikkati ceken bir diğr husus da musteri

kredi riskidir. Musteri kredi riski, “musterinin taahhut edilen bedeli odeyebilme imkȃı”

olarak tanılanmıtı. Đletme, islem fiyatııbelirleme asamasıda musteri kredi riskini

de hesaba katarak taahhut edilen bedeli azaltacaktı. Buna gore isletme, bir edim

yukumluluğnu yerine getirdiğnde, almayıbeklediğ bedelin olasıı yuzdesi ile

ağılılandıımı tutarıuzerinden hasıatımuhasebelestirecektir.

Bunları dııda, taslak metin finansal tablo kullanııarıı, musterilerle yapıan

sozlesmelerden doğn hasıatı tutarıı zamanlamasııve belirsizliğni anlamalarıa

yardıcıolmak icin isletmenin acılamasıgereken bilgileri mevcut standarda oranla daha

kapsamlıve ayrıtııolarak sıalamıtı.

Son olarak taslak metnin ayrımaz bir parcasıniteliğndeki uygulama rehberinde

yine mevcut standarda oranla cok fazla sayıa acılayııorneğ yer verilmistir.

Uygulama rehberinde yer alan acılamalardan bazıarıiade hakkıile satı, urun

garantileri, lisans verme ve kullanı hakları konsinye satılar, faturala-elde tut

sozlesmeleri olarak sayıabilir.

Hasıatı muhasebelestirilmesinin, genel amaclıfinansal raporlamaya iliskin

olarak dunya capıda gecerlilik arz eden bir konu olmasıve ayrıa bu calımanı

IFRS’ler ve US GAAP arasıda bir yakısama projesi olmasısebebiyle bircok coğafi

bolgedeki cok sayıa sektorden yorumlar almıtı. IASB ve FASB gelen yorumlar

doğultusunda yeni bir taslak metin yayılamaya karar vermistir.