Yeni Düzenlemeler Işığında Denetim Komitesi Uygulamaları Semineri

Yeni düzenlemeler ışığında Denetim Komitesi uygulamaları nasıl olmalı

Türkiye İç Denetim Enstitüsü olarak katkıda bulunduğumuz TÜSİAD İç Denetim Alt Çalışma Grubu tarafından düzenlenen, “Yeni Düzenlemeler Işığında Denetim Komitesi Uygulamaları Nasıl Olmalı?” başlıklı seminer, 11 Haziran 2012 tarihinde Yapı Kredi Plaza’da yapıldı.

Seminerin açılış konuşmaları TÜSİAD Yönetim Kurulu Üyesi ve Şirket İşleri Komisyonu Başkanı Cansen Başaran Symes ile Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Prof. Dr. Vedat Akgiray tarafından gerçekleştirildi.

TÜSİAD Yönetim Kurulu Üyesi Tayfun Bayazıt, konuk konuşmacı olarak katıldığı seminerde, finans sektörü açısından denetim komitelerini konusunu ele aldı. TÜSİAD İç Denetim Alt Çalışma Grubu Başkanı ve TİDE Onursal Başkanı Ali Kamil Uzun, TÜSİAD İç Denetim Alt Çalışma Grubu’nun kaleme aldığı “Uygulama Örnekleri ile Birlikte, A’dan Z’ye Denetim Komitesi” başlıklı raporu bir sunum eşliğinde tanıttı. Raporun tanıtımının ardından, TÜSİAD Kurumsal Yönetim Çalışma Grubu Başkanı Dr. Murat Doğu da söz konusu raporun özel sektör uygulamaları bakımından değerlendirmesini yaptı.

Seminerde ayrıca, oturum başkanlığını Kom Ferry International Ülke Müdürü Şerif Kaynar’ın gerçekleştirdiği “Etkin Denetim Komitesi için Beklentiler” başlıklı bir panel de düzenlendi. Panelde, TİDE Yönetim Kurulu Başkanı ve Coca Cola İçecek İç Denetim Direktörü Özlem Aykaç, Turcas Petrol Hissedar Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Aksoy, Yaşar Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili Yılmaz Gökoğlu ve Borusan Holding Denetim Komitesi Başkanı Sedat Eratalar, yaptıkları konuşmalar ile “Etkin Denetim Komitesi için Beklentiler” konusunu farklı yönetim kademeleri açısından değerlendirdiler.

______________________________________________________________

Finans Sektöründe Denetim

Denetim işlevi açısından Finans sektörünün anlam ve önemi

Paydaşları doğru ve zamanlı bilgilendirme ihtiyacı Yönetim kurulunun önemli bir organı Ekonomik krizler ile finans sektörü ilişkisi;

❖ boyutu ve frekansı

❖ hem sebebi hem de çözüm yeri Sistemik risk boyutu

Büyümenin motoru, büyüme ve makro dengelerin ilişkisi

Muhasebe politikalarıyla, iç denetçiler ve finans yönetimi arasında iletişim hattı kurmak ve devamlılığı sağlamak…

Denetim Komitesinin asli sorumluluğu

Denetim Komitesi’nin görevleri, mevzuat bunu nasıl düzenledi?

Finansal ve operasyonel faaliyetlerin gözlem altında tutulmasını sağlamak

Mali tabloların gerçeğe uygunluğu ile ilgili olarak yönetim kuruluna görüş bildirmek

İç ve dış denetimin sağlıklı bir şekilde yapılmasını sağlamak

Muhasebe sistemi, finansal bilgilerin kamuya açıklanması, bağımsız denetimi

ve iç kontrol sisteminin işleyişinin ve etkinliğinin gözetimi yapmak

Şikâyet ve bildirimleri incelemek ve gerekli önlemlerin alınmasını sağlamak

Bağımsız denetim kuruluşunun seçimi ve bağımsız denetim kuruluşunun her aşamadaki çalışmalarını gözetmek

Bağımsız denetim sonuçlarını ve varsa görüş bölümündeki yorumlan inceleyerek, bağımsız denetçinin yönetime yapmış olduğu tavsiyelerin akıbetini kontrol etmek

İç denetimin sunmuş olduğu raporları ve sonuçları incelemek

Şirketin yıllık mali tablolarını gözden geçirerek doğruluğunu ve kendilerine iletilen bilgilere uygunluğunu belirlemek

Mali tabloların hazırlanması esnasında ortaya çıkabilecek önemli görüş ayrılıklarını, muhasebeye ve raporlamaya ilişkin önemli hususları gözden geçirmek

Denetim komitesi, yönetim kurulu adına iç ve dış denetim sürecinin uygulama etkinliğini, katma değerini, muhasebe, mali raporlama ve iç sistemlerin işleyişi ve yeterliliğini gözetmekle sorumlu olduğu için bu yönüyle yönetim kurulu için güvence sağlayan bir işleve sahiptir.

Denetim komitesi üyelerinin söz konusu işlevlerinin gereği olan sorumluluklarından ötürü görevleri ile ilgili konularda bilgi ve deneyim sahibi olmaları gerekmektedir.

Denetim Komitesi üyeleri mutlaka yeterli derecede muhasebe, mali raporlama, iç kontrol, iç ve dış denetim, risk yönetimi, ulusal ve uluslar arası düzenlemeler ve standartlar hakkında bilgi sahibi olmalıdır.

Komite üyeleri kendi uzmanlık alanlarına girmeyen bir durumla karşılaştıklarında dışarıdan konunun uzmanları ile çalışabilmeli, danışman kullanabilmelidir.

Türkiye uygulamaları…..

SPK tarafından çıkarılan Kurumsal Yönetim İlkelerinin 31 Aralık 2012 tarihinden itibaren Borsaya kote şirketler tarafından uygulanması zorunlu,

Kurumsal yönetim ilkelerinin bankalar açısından uygulanabilir hale gelmesine imkan tanımak için 1 yıl geçiş süreci getirildi

Kurumsal Yönetim İlkelerinde Yönetim Kurulu Bünyesinde Oluşturulan Komiteler içerisinde Denetim Komitesine de yer verildi.

SPK Mevzuatına göre Halka açık bankalarda SPK’nun belirlediği kriterlere uygun bağımsız üyelerden oluşan bir denetim komitesi oluşacak.

Halka açık olmayan bankalar için ise Bankacılık Kanununa uygun olarak icrai görevi bulunmayan üyeler arasından seçim yapılacaktır.

Ancak bankaların denetim komitesine seçilecek üyeler için İç Sistemler Yönetmeliğinde denetim komitesine atanacak üyelerin özellikleri detaylı olarak belirtilmiştir.

Bankacalık Kanunu ve alt düzenlemelerinde Bankacılık Kanununun Denetim Komitesine ayrı bir önem atfettiği ve bu komitesinin görev ve sorumlukları ve yukarıda belirtildiği üzere seçilmesine ilişkin çok detaylı düzenlemeler yaptığı görülmektedir.

Bankacılık Kanununun 24. Maddesinde; Bankaların, yönetim kurullarınca yönetim kurulunun denetim ve gözetim faaliyetlerinin yerine getirilmesine yardımcı olmak üzere denetim komitesi olusturulacağı, Denetim komitesinin en az iki üyeden oluşacağı ve denetim komitesi üyelerinin icraî görevi bulunmayan yönetim kurulu üyeleri arasından seçileceği hüküm altına alınmıştır

Yine aynı maddede; Denetim komitesinin, yönetim kurulu adına;

Bankanın iç kontrol, risk yönetimi ve iç denetim sistemlerinin etkinliğini ve yeterliliğini,

Bu sistemler ile muhasebe ve raporlama sistemlerinin bu Kanun ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde işleyişini ve üretilen bilgilerin bütünlüğünü gözetmek,

Bağımsız denetim kuruluslarının yönetim kurulu tarafından seçilmesinde gerekli ön değerlendirmeleri yapmak,

Yönetim kurulu tarafından seçilen bağımsız denetim kuruluşlarının faaliyetlerini düzenli olarak izlemek,

Bu Kanun kapsamında ana ortaklık niteliğindeki kuruluşlarda, konsolide denetime tâbi kuruluşların iç denetim işlevlerinin konsolide olarak sürdürülmesini ve eşgüdümünü sağlamakla görevli ve sorumlu olduğu ifade edilmiştir.

Denetim komitesi, altı aylık dönemleri aşmamak kaydıyla faaliyetlerinin sonuçları ile bankada alınması gereken önlemlere, yapılmasına ihtiyaç duyulan uygulamalara ve bankanın faaliyetlerinin güven içinde sürdürülmesi kuruluna bildirmekle yükümlüdür.

Yine Bankacılık Kanununa istinaden çıkarılan İç Sistem Yönetmeliğinde Denetim Komitesinin yetki ve sorumluluklarına detaylı olarak yer verilmiştir.

Uluslararası uygulamalar; benzerlikler ve farklılıklar…

Son yıllarda yönetim kurulu, denetim komiteleri, yönetim, iç denetçiler, bağımsız denetçilerin görevleri ve bu gruplar arasındaki ilişkilerde oldukça önemli değişimler oluşmuştur. Bu değişimi hızlandıran ana nedenlerden birisi, kurumsal güvenilirliğin gelişimi için artan kamuoyu baskısıdır.

Avrupa Birliğine üye ülkeler, Avrupa Komisyonu (European Commission-EC) bünyesinde denetim komitesi uygulamasını aktif bir şekilde destekleyerek güven duyulan etkin piyasa yapısına ulaşmayı hedeflemektedir.

Denetim komitelerinin belirli görevleri kuruluştan kuruluşa, gözetim sorumluluğunu arttırma eğilimi gözlenmesine rağmen, ülkeler arasındaki kültürel, politik ve ekonomik farklılıklar yüzünden değişim gösterebilmektedir.

Öncelikle görev ve sorumluluk açısından çeşitli ülkelerdeki uygulamalarla Türkiye’deki uygulamaların benzerlik gösterdiğini söyleyebiliriz.

Türkiye’deki şirketler ilgili düzenlemelerde tanımlanan işlevlerden sorumludur. Ana başlıklarıyla; mali tablolar ve duyurularda, bağımsız denetim kuruluşuyla ilgili gelişmelerde, iç denetim ile iç kontrol uygulamalarında ve yasaların öngördüğün düzenlemelere uygunluk konularında çeşitli Avrupa ülkeleri ile Türkiye birbirlerine paralellik göstermektedir.

Genel hatları ile bakıldığında denetim komitesi üyelerinin seçilmesi, sayısı aranan nitelikler (bağımsız üyelerin sayısı vb) gibi hususlarda farklı uygulamalar olduğu görülmektedir.

Geçmiş dönemde yaşanan büyük yolsuzluklar ve 2008 yılında başlayan küresel krize yol açan etmenler, ekonomik ve finansal hataların yanı sıra kurumsal yönetimden kaynaklanan hatalara işaret ediyor…

*Enron/Worlcom, Parmalat gibi olaylar neticesinde, dış denetim ve finansal raporlamaya yönelik içsel kontroller, Sarbanes Oxley Section 404 kapsamında yapılması gereken kontroller üzerine yoğunlaşıldı

* Yeni dönemde ise yönetim kurulunun rolü, şefaflık, hesap verilebilirlik ve risk yönetiminin önemi daha net ortaya çıktı.

❖ Yönetim Kurulu üyelerinin niteliği, yeterliliği ve etkinliği (riskleri anlayacak ve yönetimi

sorgulayacak kadar bilgi birikiminin olmaması); Yönetim kurullarında icrai görevi bulunmayan üyelerin bulunması gibi hususlarının yanısıra bankacılık tecrübesi ve deneyimi de aynı derecede önemli. ABD’de 8 büyük ölçekli bankanın bağımsız yönetim kurulu üyelerinin 2/3’ü nün bankacılık deneyiminin olmadığı gibi bunların çoğunun teknik komitelerde görev aldığı tespit edilmiştir.

*Ayrıca bir başka çalışmada ise icrai görevi olmayan üyelerin %40’ının başka kurumlarda da görevi olduğu tespit edilmiştir.

Özellikle risk ve denetim komiteleri için deneyimli eleman bulmak zor.

Pratikte karşılaşılabilecek en büyük sorun, finansal kurumlar ve özellikle bankalar için denetim komitesi üyelerinin kendilerine atfedilen görev ve sorumlulukları yerine getirecek eğitim ve bilgi düzeyine sahip olmalarının yanı sıra, bunu sağlayacak iş akışları raporlama ve değerlendirme proseslerinin olması büyük önem arzetmektedir.

Yönetim Kuruluna/denetim komitesine bilgi akışının yeterliliği:

Yapılan bir çalışmada Denetim komitesi üyelerinin %46’sı şirketlerinin karşı karşıya olduğu iş risklerini tespit edecek süreçleri olduğunu, %38’i aldıkları risk raporlarının yeterli olduğunu ifade etmişlerdir.

Yaşanan küresel finansal kriz, bankaların taşıdıkları riskler bunların etkin olarak yönetilmesi ve yol açacağı sonuçlar açısından Yönetim Kurulu ve komitelerinin etkin bir şekilde çalışmasının önemini de ortaya koymaktadır.

Tayfun BAYAZIT 11 Haziran 2012

Bir önceki yazımız olan İç Denetim Farkındalık Etkinlikleri başlıklı makalemizde iç denetim semineri, KPMG ve KPMG İdil Gürdil hakkında bilgiler verilmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir